هانیبال الخاص:
فقط برای خدمت به هنرمندان فعالیت میكنم
دلش میخواهد مردم با نقاشی ارتباط برقرار كنند؛ وقتی كه تابلویی را نگاه میكنند، نترسند و دربارهی آن حرفی بزنند. دلش میخواهد كه همه مردم نقاشی بكشند. اعتقاد دارد نقاش، نقاش نمیشود مگر آن كه معلم شود. اثر هنری هم باید داستان داشته و نقاش تحت تاثیر ادبیات باشد. در تاریخ هنری ما بخشهایی است كه گم شده است و هیچ اطلاعی دربارهی آن نداریم، اما میتوان با استفاده از شعر آن بخشهای تاریخی را پیدا كنیم. باور دارد كه دنیا یك مهمانی است كه باید در آن به همه خوش بگذرد.
هانیبال الخاص - هنرمند نقاش - سرانجام پس از حدود چهار سال دوری، در آستانهی آغاز دههی نهم زندگی به ایران بازگشت.
«همهی هم و غمی كه به من از دوست و آشنا اهدا میشود در این روز 26 خرداد روز تولدم كه به حساب سنی در ایران برون از 78 و ورود به 79 سالگیام است، مرا چون تولد پنجسالگیام شاد میكند. باورم به راه هنریام و نگاه آرزومندم به جوانان نقاش ما پابرجاست. در این نمایشگاه روز تولدم، با من از ته دلی راستین حرف بزنید.»
به گزارش خبرنگار بخش هنرهای تجسمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عصر روز گذشته 39 اثر از آخرین كارهای هنرمند پیشروی تاریخ هنرهای تجسمی ایران در گالری الهه به دیوار رفتند و هنرمند 79 سالهی ایران همچون همیشهاش، كمی شوخ و كمی گزنده در میان آثارش ایستاد و چراغ نمایشگاه نهچندان شلوغی را روشن كرد.
آثار الخاص با تركیب مواد - میكس مدیا - آفریده شدهاند با همان سبك و شیوهی سالهای دور وی؛ اما ابعاد كارها كوچكتر و رنگهای الخاص اینبار روشنتر و شفافتر همهآن آثاری است كه طی سالهای گذشته در غربت خلق كرده و به تهران میفرستاد تا در نمایشگاههایی بدون حضور خودش عرضه شوند.
آغازگری...
او آغازگر طراحی فیگوراتیو در نقاشی نوگراست؛ نوع زندگی هانیبال الخاص آنقدر متنوع و پیچیده بوده است كه بسیاری از منتقدان و اهالی هنرهای تجسمی باور دارند وجوه شخصیت او را هرگز نمیتوان بهطور كامل تصویر كرد. او در نقاشی ایران جریانسازی با اصالت بوده است.
هانیبال از پدر و مادری آشوری در كرمانشاه به دنیا آمده است. 35 سال نقش هنر را به كسانی آموزش داده كه خود اكنون مدرسهایی در دانشگاههای معتبر ایران بهشمار میروند.
همراهان سالهای دور الخاص میگویند، هنگامی كه او سالها پیش از آمریكا به ایران میآید، اتفاقات تعیینكنندهای در تاریخ هنرهای تجسمی ایران رخ میدهد. وی در آن زمان علاوه بر آنكه مولف بود، زمینه را برای تولید فكری و اندیشه فراهم میكرد.
الخاص دورههای كاری خود را در ایران بهصورت بزرگداشتها، چون بزرگداشت پدرش، نیما یوشیج و جلال آلاحمد، زمانی كه درها و پنجرههای قدیمی را میگرفت و به بوم تبدیل میكرد و اعتقاد داشته، نقاشی با ادبیات رقابت میكند؛ او همچنان دوست دارد تا یك نقاشی چون داستان، اول، وسط و آخر داشته باشد.
فتو عكاس نقاشی ایرانی
به گزارش ایسنا، زمانی كه بیشتر پرتره میكشید، لقب فتو عكاس گرفت؛ اكنون نیز بر تابلویی بزرگ از پرترههای شاعران دوران عارف قزوینی تا شاعران امروز را كشیده است. او تاكنون بهجز هزاران تابلوی كوچك و بزرگ، 300 مترمربع نقاشی دیواری را نیز آفریده و یكصدو50 غزل حافظ را به زبان آشوری، با حفظ وزن و قافیه، معنا و طنز، ترجمه كرده است.
او به خبرنگار ایسنا گفته است: هنرهای تجسمی در ایران در 30 سال اخیر رشد قابل ملاحظهای داشته، جایگاه این هنر در ایران رشد كرده و جهانی شده است. كارهای هنرمندان ایرانی را در بسیاری از كشورها قبول دارند و در نمایشگاههای بینالمللی نیز به آنها توجه میكنند.
وی از نقش اساتید در پیشرفت و گسترش هنرهای تجسمی و تربیت شاگردانی برجسته غافل نمانده ومیگوید: استادان بسیاری بودهاند كه راهنمای خوبی برای شاگردانشان هستند با آنها كار میكنند و حتا نمایشگاه نیز دایر میكنند. تاكید دارد برای نمایشگاه كار نمیكند و نقاشیكردن برایش مثل ورزش است.
در پی یك آرزو
یكی از آرزوهای هانیبال الخاص این است كه در زادگاهش كرمانشاه نمایشگاهی برپا كند. خودش میگوید: 2 تا 3 سال پیش پیشنهاد این كار را دادم، اما بهرغم آنكه با درخواستم برای برپایی نمایشگاه در كرمانشاه موافقت شده بود، با برگزاری آن موافقت نكردند؛ این مساله درست مصادف با زمانی بود كه من درحال رفتن به خارج از كشور بودم. انتقاد و شكایت كردم و كسانی كه دورادور من را میشناختند نیز به این مسأله اعتراض كردند.
نقاشیهای هانیبال دور ایران و دوبی
این روزها هانیبال نقاشی معاصر ایران بازگشته و میخواهند در شهرهای مختلف ایران ازجمله سنندج، اصفهان، تبریز و ارومیه نمایشگاه داشته باشد و تصمیم دارد نمایشگاهی را در دبی نیز برپا كند.
او كه نقشی در تاثیر گذار در جریان هنرهای تجسمی ایران داشته حالا تدریس را رها كرده و خود میگوید، از سوی هیچ یك از دانشگاههایی كه قبلا در آنها مدرس بودهام، دعوت نشدهام، اما اگر كارگاهم باز شود كلاسها ادامه خواهند داشت.
گلایههایی از نادیده گرفتهشدن
وی از كسانی كه حقوقش را تضییع كردهاند، گلایه دارد و میافزاید، علاوه بر اینكه بازنشستگیام را ندادند، حقوقم را نیز نپرداخته و ناپسند رفتار كردند، چرا كه من فقط برای خدمت به هنرمندان فعالیت میكنم.
الخاص گفت: از كشورهای اروپایی، كانادا و شهرهای مختلف آمریكا با من تماس میگرفتند و حتا به فرانسه دعوت شدم، همینطور نمایشگاهی در سانتیهگو - كالیفرنیا - برپا كردم و سخنرانی كردم نمایشگاهی را نیز برپا كردم.
كودكی كه همهچیز را در بارهی نقاشی میداند
ترانه صادقیان، هنرمند نقاش و هنر آموختهی الخاص است؛ زمانی كه الخاص ایران نبود كلاسهایش را اداره میكرد.
بهزعم او الخاص در آثارش به نوعی رهایی، آزادی مطلق و خلاقیت صرف رسیده است و به مرور زمان از لحاظ كیفی كارهایش مسنجمتر شدهاند. گویی بچهشده، اما كودكی كه همهچیز را در بارهی نقاشی میداند.
به گفتهی وی خصلتهایی از لحاظ زیباشناسی در كارهای الخاص است؛ چه در فرم و چه در محتوا؛ هركسی با دیدن تابلوهایش میتواند حدس بزند كه این نقاش چه جایگاهی دارد.
این نقاش و هنرمند با بیان آنكه نقاشهای ایرانی بهخصوص جوانان استعداد خوب و درخشانی دارند، به ایسنا گفت: دنبال زیباییشناسی ایرانی گشتن و محقق در این حوزه بودن باب شده و این حركت بسیار مثبتی است و پژوهش در این عرصه درحال شكلگیری است؛ كما اینكه همگان متوجه شدهاند كه شناخت و ارزشهایی كه در هنر ایرانی وجود دارد، چیست.
وی گفت: درك ما از نقاشی امروز دنیا كمی عجولانه است، چرا كه در پی هراتفاقی پیشینهی تاریخی و هنری وجود دارد و بدون دانستن از آن و كپیكردن صرف، یك اثر كاری بیاساس است و واقعیت این است كه شناخت در ورای آن وجود ندارد.
الخاص هنرمند نیست، كه خود هنر است
شاهین چرمی از هنرمندان و نقاشانی است كه الخاص را بزرگترین و پرتجربهترین نقاش میداند و میگوید: نقاشی در وجود الخاص است و الخاص و نقاشی از طریق عرفانی با هم تركیب شدهاند و با قاطعیت میتوانم بگویم كه الخاص هنرمند نیست، كه خود هنر است.
این هنرمند با اشاره به سبك خاص الخاص، اظهار كرد: نقاشی زیربنای زندگی الخاص است و او به طریق موفقی توانسته نقاشی مینیاتوری را به اكسپرسیونیسم اروپایی تركیب كند و به زبان خودش برسد و در سطح بینالمللی بیان خودش را داشته باشد. از نظر محتوا و تكنیك نقاشی این نوع سبك فقط میتواند برای الخاص باشد.
به گفتهی چرمی نقاشیهای هانیبال همیشه مردمی بوده و عمده كارهایی كه در دو دههی اخیر انجام داده مربوط به فرهنگ آشوری است ؛البته تا حدی جنبهی خصوصی نیز در این دوران وارد كارهایش شده است.
وی افزود: یكی از خدمات بزرگی كه الخاص به فرهنگ آشوری كرده این است كه دیوان حافظ را به آشوری ترجمه كرده و در واقع بین این دو زبان و فرهنگ پلی ایجاد كرده است.
او، الخاص را از اولین كسانی دانست كه خط را بهعنوان عامل نقاشی در كارش آورده خاطرنشان كرد: مسألهای كه وجود دارد این است كه مردم به زبان تصویری آشنایی ندارند و مشخصهی كار الخاص تا اندازهی زیادی ادبیات خاص خودش را دارد كه عامل خط در نقاشی جدای از معنا و محتوا نوعی جنبهی گرافیكی به كارهایش اضافه كرده است.
هم نقاش است و هم طناز
اما نعمت لالهای از دیگر نقاشانی است كه با مشاهدهی كارهای الخاص معتقد است كه كارهای وی بسیار جا افتاده است و اگر این كارهایی كه او روی كاغذ انجام داده روی بوم بزرگی بود شاید این كشش را نمیداشت، در نتیجه بهترین انتخاب در بهكار گرفتن ابزار كارشده و نشاندهندهی این است كه الخاص جوهر و فطرتش نقاش است.
وی دربارهی بكارگیری خط در تصویر به ایسنا گفت: الخاص خطاط نیست، اما این نوع كار طنز بسیار شیرینی است كه در كارهایش آمیخته شده و این طنز با ذات نقاشی جور است و جدای از آن نیست و به این نتیجه میرسم كه الخاص هم نقاش است و هم طناز.
لالهای گفت: هر هنرمند نقاشی با یكسری مفاهیم كار میكند و در طول زندگی هنری با این مفاهیم برخوردهای متفاوتی انجام میشود و اگر اینگونه در نظر بگیریم تغییر در پس اندیشه بهوجود نیامده ولی نوع برخورد متفاوت است.
نمایشگاه نقاشیهای هانیبال الخاص تا 29 خردادماه جاری از ساعت 16 تا 20 برپاست.
گردآوری : گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع : ایسنا
