رایزن فرهنگی سفارت افغانستان در ایران میگوید نسخههای خطی بسیاری در خانههای مردم كشورش نگهداری میشود كه آنها را به خاطر فقر و مشكلات مالی با بهای اندك میفروشند.
حبیبالله تخاری، رایزن فرهنگی سفارت افغانستان در ایران گفت: در زمان طالبان آثار بسیاری از میراث افغانستان از طریق پاكستان خارج شد كه اغلب آنها در موزه بریتانیا نگهداری میشوند.
به گفته وی، نسخههای خطی بسیاری با شرایط نامناسب نزد مردم افغانستان نگهداری میشود كه هیچ آماری از تعداد آنها در دست نیست.
تخاری گفت: خریداران این نسخهها اغلب از كشورهای اروپایی و به ویژه موزهها و كتابخانههای فرانسه، انگلیس و آلمان هستند.
رایزن فرهنگی سفارت افغانستان در ایران میگوید كشورش تاكنون چندین بار از طریق یونسكو درخواست استرداد این میراث را مطرح كرده ولی فایدهای نداشته است.
عبدالحسین حائری، مسئول بخش نسخ خطی كتابخانه مجلس شورای اسلامیگفت: برخی از كتابفروشان افغانی نسخههای خطی خود را برای فروش به كتابخانه مجلس میآورند.
طالبان در زمان حكومت خود تلاش میكردند خروج كتاب از افغانستان را متوقف كنند. اما گزارشهایی درباره پاكسازی كتابخانهها توسط طالبان وجود دارد.
نوامبر سال 1997 یونسكو، طالبان را به سوزاندن 55 هزار جلد كتاب از جمله نسخ خطی كمیاب در شهر پل خمری در شمال دامنه كوههای هندوكش متهم كرد.
در دهه 1990 بخش عمدهای از نسخههای خطی به خارج از افغانستان فروخته شده است.
به نوشته پایگاه اینترنتی دائرةالمعارف كتابداری، در افغانستان كتابخانه ملی وجود ندارد. اما بعضی از وظایف آن را كتابخانه دانشگاه كابل و كتابخانه عمومی وزارت فرهنگ و اطلاعات انجام میدهد.
فاضل یزدی، كارشناس نسخ خطی نیز پیش از این گفته بود: خرید و فروش نسخههای خطی طی چهار سال گذشته در افغانستان بسیار رایج بوده و عمدهترین دلیل آن هم نیاز مالی صاحبان نسخ بوده است.
به گفته وی، بسیاری از نسخههای خطی در این منطقه از بین رفتهاند. اسرائیلیها سالهای قبل میآمدند و نسخهها را میخریدند. حتی یك بار 170 تن نسخه را در یك تریلی جمع كردهاند و بردهاند.
از نیمه دوم قرن هفدهم میلادی اولین نسخههای خطی فارسی و ملل شرقی به كتابخانههای غربی راه یافتند و تا امروز این روند نه تنها متوقف نشده كه در برخی از سالها روندی رو به رشد نیز داشته است.
زمان سلطنت لویی چهاردهم در سالهای 1660 میلادی اولین جلد از نسخههای خطی فارسی وارد كتابخانه سلطنتی فرانسه شد. این روند اگر در سال 1660 میلادی با یك جلد آغاز شد چیزی حدود یك قرن بعد به 2 هزار جلد رسید و در زمان خود بزرگترین مجموعه نسخ خطی در اروپا به حساب میآمد.
به گفته وی، نسخههای خطی بسیاری با شرایط نامناسب نزد مردم افغانستان نگهداری میشود كه هیچ آماری از تعداد آنها در دست نیست.
تخاری گفت: خریداران این نسخهها اغلب از كشورهای اروپایی و به ویژه موزهها و كتابخانههای فرانسه، انگلیس و آلمان هستند.
رایزن فرهنگی سفارت افغانستان در ایران میگوید كشورش تاكنون چندین بار از طریق یونسكو درخواست استرداد این میراث را مطرح كرده ولی فایدهای نداشته است.
عبدالحسین حائری، مسئول بخش نسخ خطی كتابخانه مجلس شورای اسلامیگفت: برخی از كتابفروشان افغانی نسخههای خطی خود را برای فروش به كتابخانه مجلس میآورند.
طالبان در زمان حكومت خود تلاش میكردند خروج كتاب از افغانستان را متوقف كنند. اما گزارشهایی درباره پاكسازی كتابخانهها توسط طالبان وجود دارد.
نوامبر سال 1997 یونسكو، طالبان را به سوزاندن 55 هزار جلد كتاب از جمله نسخ خطی كمیاب در شهر پل خمری در شمال دامنه كوههای هندوكش متهم كرد.
در دهه 1990 بخش عمدهای از نسخههای خطی به خارج از افغانستان فروخته شده است.
به نوشته پایگاه اینترنتی دائرةالمعارف كتابداری، در افغانستان كتابخانه ملی وجود ندارد. اما بعضی از وظایف آن را كتابخانه دانشگاه كابل و كتابخانه عمومی وزارت فرهنگ و اطلاعات انجام میدهد.
فاضل یزدی، كارشناس نسخ خطی نیز پیش از این گفته بود: خرید و فروش نسخههای خطی طی چهار سال گذشته در افغانستان بسیار رایج بوده و عمدهترین دلیل آن هم نیاز مالی صاحبان نسخ بوده است.
به گفته وی، بسیاری از نسخههای خطی در این منطقه از بین رفتهاند. اسرائیلیها سالهای قبل میآمدند و نسخهها را میخریدند. حتی یك بار 170 تن نسخه را در یك تریلی جمع كردهاند و بردهاند.
از نیمه دوم قرن هفدهم میلادی اولین نسخههای خطی فارسی و ملل شرقی به كتابخانههای غربی راه یافتند و تا امروز این روند نه تنها متوقف نشده كه در برخی از سالها روندی رو به رشد نیز داشته است.
زمان سلطنت لویی چهاردهم در سالهای 1660 میلادی اولین جلد از نسخههای خطی فارسی وارد كتابخانه سلطنتی فرانسه شد. این روند اگر در سال 1660 میلادی با یك جلد آغاز شد چیزی حدود یك قرن بعد به 2 هزار جلد رسید و در زمان خود بزرگترین مجموعه نسخ خطی در اروپا به حساب میآمد.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: خبرگزاری فارس
