تقریبا در تمام مناطق جهان، به دلیل تغییرات اقلیمی، تعداد افرادی که در معرض گرمای شدید قرار دارند، به صورت تصاعدی در حال افزایش است. گرمازدگی یک بیماری خطرناک به شمار می‌رود که نباید به‌ویژه در روزهای گرم تابستان از آن غافل شد. بدن انسان برای عملکرد صحیح به دمای بین ۳۶.۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد نیاز دارد.
در صورتی که با قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای بالا، بیش از حد گرم شود، مغز قادر به تنظیم دمای آن نیست. دمای داخلی بدن نیز به میزانی خطرناک و بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید. به این حالت گرمازدگی گفته می‌شود. گرمازدگی بسته به شدت، سطوح مختلفی دارد و علائم آن از تورم و بثورات پوستی تا گرفتگی عضلات و خستگی مفرط متغیر است.
خستگی گرمایی؛ نوع خفیف گرمازدگی
خستگی گرمایی نوع خفیف‌تری از گرمازدگی است. خستگی گرمایی زمانی رخ می‌دهد که بدن بیش از حد گرم شده و قادر به خنک شدن نیست. بااین‌حال، اگر در این حالت، ظرف ۳۰ دقیقه بدن خود را خنک کنید، معمولا نیازی به مراقبت‌های پزشکی اورژانسی نخواهید داشت.
علائم رایج خستگی گرمایی عبارت‌اند از:
• خستگی بدن
• ضعف
• احساس سرگیجه
• سردرد
• گرفتگی عضلات
• احساس ناخوشی
• عرق کردن شدید
• تشنگی شدید
اگر در حالت خستگی گرمایی برای خنک شدن اقدامی نکنید، ممکن است دچار گرمازدگی شوید.
مهم‌ترین علائم گرمازدگی که نباید نادیده بگیرید
درجه شدیدتر از خستگی گرمایی، یعنی گرمازدگی زمانی رخ می‌دهد که بدن دیگر قادر به خنک شدن نباشد. در چنین شرایطی، دمای بدن به طور خطرناکی بالا می‌رود. علائم رایج گرمازدگی عبارت‌اند از:
• دمای بالای بدن: دمای کلی بدن به ۴۰ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر می‌رسد که نشانه اصلی گرمازدگی است.
• تغییر در وضعیت ذهنی یا رفتاری: گیجی، آشفتگی، لکنت زبان، زودرنجی، هذیان، تشنج و کما همگی می‌توانند ناشی از گرمازدگی باشند.
• تغییر در الگوی تعریق: در گرمازدگی ناشی از هوای گرم، سطح پوست گرم و خشک به نظر می‌رسد. در مقابل، در گرمازدگی ناشی از ورزش شدید، تعریق ممکن است زیاد شود.
• حالت تهوع و استفراغ: فرد مبتلا به گرمازدگی ممکن است دچار معده‌درد یا استفراغ شود.
• تغییر رنگ پوست: رنگ پوست ممکن است با افزایش دمای بدن قرمز شود.
• تنفس سریع: تنفس ممکن است سریع و کم‌عمق شود.
• سردرد شدید: گرمازدگی ممکن است باعث سردرد شدید و ضربان‌دار شود.
به‌علاوه، در چنین شرایطی ممکن است ضربان قلب نیز به طور قابل توجهی افزایش یابد. علت این اتفاق آن است که فشار گرما بار زیادی را بر قلب وارد می‌کند تا بدن را خنک کند. برای آشنایی بیشتر با علائم بیماری‌ها، روشهای پیشگیری و نکات مراقبتی مرتبط با سلامت، می‌توانید مطالب مجله پزشکی دکتر دکتر را مطالعه کنید.
چه زمانی علائم گرمازدگی خطرناک می‌شود؟
علائم گرمازدگی زمانی خطرناک می‌شود که تنظیم دمای بدن مختل شود و دمای داخلی بدن به بالای ۴۰ درجه سانتی‌گراد برسد. در این مرحله، خطر ایجاد عوارض شدید به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. علائمی مانند گیجی، توهم، تشنج، از دست دادن هوشیاری، سریع شدن ضربان قلب و مشکل در تنفس، نشان‌دهنده مشکلی اورژانسی هستند. در چنین شرایطی، درمان فوری برای جلوگیری از آسیب دائمی به مغز و سایر اندام‌های حیاتی بسیار مهم است.
در برخی موارد، اگر گرمازدگی بلافاصله درمان نشود، می‌تواند منجر به آسیب دائمی به اندام‌های حیاتی یا حتی مرگ شود. این موضوع به اندازه‌ای اهمیت دارد که میزان مرگ و میر ناشی از گرمازدگی در جهان برای افراد بالای ۶۵ سال در مقایسه با سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ و ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ حدود ۸۵% افزایش یافته است.
هنگام گرمازدگی چه اقداماتی باید انجام داد؟
برای کنترل گرمازدگی و جلوگیری از بدتر شدن علائم آن می‌توانید این اقدامات را انجام دهید:
• یک مکان خنک برای استراحت پیدا کنید.
• آب خنک، مایع نوشیدنی حاوی الکترولیت یا محلول آبرسانی خوراکی بنوشید. از مصرف کافئین و الکل خودداری کنید.
• لباس‌های تنگ، سنگین یا اضافی را دربیاورید.
• دوش آب سرد بگیرید یا از کمپرس سرد روی پوست خود استفاده کنید.
علاوه‌براین، بهتر است از پنکه یا دستگاه تهویه مطبوع استفاده کنید.
اقدامات لازم در صورت گرمازدگی شدیدتر
اگر علائم گرمازدگی شدیدتر شده یا حتی فرد بیهوش شده، باید اقدامات زیر را انجام دهید:
• فرد را به مکانی خنک منتقل کنید و در صورت امکان او را بی‌حرکت نگه دارید.
• او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید و بررسی کنید که آیا می‌تواند به درستی نفس بکشد یا خیر.
• در صورت نیاز، احیای قلبی ریوی (CPR) انجام دهید.
• به هیچ عنوان به فرد گرمازده برای کاهش التهاب و درد، آسپرین ندهید.
انجام این اقدامات تا رسیدن آمبولانس می‌تواند جان فرد گرمازده را نجات دهد. بنابراین، تا رسیدن آمبولانس کنار او بمانید و مراقب او باشید.
چه افرادی بیشتر در معرض گرمازدگی هستند؟
ممکن است هر فردی در هوای گرم به گرمازدگی دچار شود. بااین‌حال، افرادی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری جدی هستند، عبارت‌اند از:
• افراد مسن ۶۵ سال و بالاتر
• نوزادان و کودکان کمتر از ۵ سال
• افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای به ویژه مشکلات قلبی، مشکلات تنفسی، زوال عقل، دیابت، بیماری کلیوی، بیماری پارکینسون یا مشکلات حرکتی
• زنان باردار
• افرادی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند
• افراد دارای مشکلات جدی سلامت روان
• افرادی که از قبل به دلیل مشکلاتی نظیر اسهال و استفراغ بیمار و دچار کم‌آبی بدن هستند
• کسانی که اعتیاد به الکل یا مواد مخدر دارند
علاوه‌براین، کسانی که مشاغل نیازمند کار یدی یا گذراندن زمانی طولانی در خارج از منزل دارند نیز باید اقدامات پیشگیرانه را انجام دهند.
راه‌های پیشگیری از گرمازدگی در هوای گرم
اگر در روزهای گرم ناچار به ترک منزل هستید، این اقدامات را انجام دهید:
• به طور مرتب آب بنوشید. اگر زیاد عرق می‌کنید، نوشیدنی‌های جایگزین مانند شربت آبلیمو مصرف کنید.
• در اوج گرما از بیرون رفتن از خانه یا محل کار خودداری کنید.
• بین ساعت ۱۱ صبح تا ۴ بعدازظهر، نور خورشید قوی‌ترین تابش را دارد. اگر مجبور به بیرون رفتن در این زمان هستید، کلاه آفتابی بگذارید و بطری آب همراه خود داشته باشید.
• لباس‌های سبک مانند لباس‌های نخی یا کتانی گشاد بپوشید. از رنگ‌های روشن استفاده کنید. از پوشیدن لباس با پارچه‌های دارای الیاف مصنوعی که گرما را جذب می‌کنند نیز خودداری کنید.
• بیش از حد ورزش نکنید. این کار، فشار اضافی بر بدن به‌ویژه عضلات قلبی عروقی وارد می‌کند. اگر هنگام ورزش احساس سرگیجه می‌کنید، مکث کرده و کمی استراحت کنید.
• هرگز در ماشین‌های پارک شده ننشینید. حتی ۵ دقیقه ماندن در یک ماشین با پنجره‌های بسته می‌تواند برای همه افراد به‌ویژه کودکان یا افراد مسن خطرناک باشد.
• غذاهای مناسب فصل گرم بخورید. برخی از مواد غذایی به خنک شدن بدن کمک می‌کنند. به عنوان مثال، به اعتقاد بسیاری، پیاز در فصل گرما خنک‌کننده و تسکین‌دهنده گرمازدگی است.
برای پیشگیری از گرمازدگی در فضای داخلی نیز باید فضای زندگی و محل کار خود را خنک کنید. از پرده برای جلوگیری از تابش شدید نور خورشید استفاده کنید. زمانی که گرما به شدیدترین حالت خود می‌رسد نیز بهتر است پنکه یا کولر را روشن کنید.
کلام آخر
شاید فکر کنید که گرمازدگی فقط در شرایط شدید بدنی مانند دویدن در روزهای گرم سال اتفاق می‌افتد. بااین‌حال، این عارضه می‌تواند در معمولی‌ترین شرایط و حتی زمانی که در یک روز گرم در خانه نشسته‌اید نیز رخ دهد. به همین دلیل، آگاهی از شرایط گرمازدگی برای همه و در هر شرایطی، اهمیت بسیاری دارد. مطمئن شوید افرادی که به‌تنهایی در محیط‌های گرم حضور دارند، علائم و نشانه‌های گرمازدگی را می‌دانند و آماده هستند تا در صورت نیاز درخواست کمک کنند.
گردآوری: گروه خدمات ومحصولات سیمرغ
seemorgh.com
منبع: drdr.ir
